سردخانه صنعتی چیست؟
سردخانه صنعتی با توجه به حجم موادی که باید در آن ها نگهداری شوند، با ظرفیتها و ابعاد مختلف از چند ده متر تا چند صد متر مربع ساخته میشوند؛ که محصولات کشاورزی، دارویی و مواد غذایی را در آن نگهداری میکنند. البته این نوع از سردخانه ها در ظرفیتهای بیشتر هم قابلیت ساخت دارند که با توجه به نیاز میتوان آنها را طراحی کرد؛ اما هزینههای اولیه ساخت افزایش پیدا خواهد کرد. این سردخانهها فقط برای محافظت از مواد خوراکی نیستند، بلکه از آنها در صنایع مختلفی مثل صنایع شیمیایی و نظامی نیز استفاده میکنند.
برای راهاندازی سردخانه صنعتی تجهیزات را در اتاق دیگری نصب میکنند تا به محصولات آسیبی نرسد. به طور کلی سردخانهها به دو صورت قابل حمل که به راحتی میتوان آن را جابهجا نمود و نمونهای ثابت که به شکلی انبارگونه است طراحی میشوند.
یکی از مهمترین کاربرد سردخانههای صنعتی حفاظت از محصولاتی است که در دمای بالا فاسد میشوند و تازگی و کیفیتشان را از دست میدهند. مثلاً میوهها در هوای گرم آسیب میبینند؛ بنابراین باید آنها را در سردخانه نگهداری کرد.
تاریخچه ساخت سردخانههای صنعتی
در گذشتههای دور نگهداری مواد غذایی با روشهای گوناگونی مثل نمک سود کردن، دودی یا خشک کردن برای مدت زمان زیاد امکانپذیر بود. به مرور زمان و با پیشرفت جنبههای مختلف زندگی، انسانها دنبال راهی جدید جهت نگهداری بهتر و با مدت زمان طولانیتر مواد غذایی بودند.
چینیها برای اولین بار از قابلیت سرما جهت حفظ مواد غذایی استفاده کردند و میتوان این کار را اولین قدم در راستای به وجود آمدن سردخانه دانست.
در هر نقطهای از دنیا به نوعی به استفاده از این قابلیت روی آوردند؛ به عنوان مثال میتوان به ایرانیها اشاره کرد که مواد غذایی را در زیرزمین خنک نگه میداشتند.
پس از آن میتوان به استفاده از یخدانها که سازههایی نزدیک منابع طبیعی یخهای فصل زمستان بودند، اشاره کرد. از این سازهها برای نگهداری یخ و مواد غذایی در فصلهای گرم استفاده میشد. روش کار به این صورت بود که در فصل زمستان، یخ و برف را از کوهها و یا رودخانههای یخزده به داخل یخدان میبردند و با استفاده از کاه و خاک اره، عایق برای آن درست میکردند تا تبادل حرارتی با فضای بیرون نداشته باشند و در فصول گرم سال، از آن یخ و برفها استفاده میکردند.
در سال 1748 ویلیام کالن William Cullen ، از دانشگاه گلاسکو اولین گام را در زمینه سردخانه صنعتی برداشت و اولین یخ ساخته شده به دست بشر را با تبخیر اتر در خلاء نسبی ساخت. او نشان داد که با سرعت بخار شدن مایع و تبدیل آن به گاز، چگونه میتواند به خنکشدن بیانجامد که این در واقع همان ایده اصلی عملکرد یخچال و فریزر است. کاری که او انجام داد باعث شد که خیلی از افراد برای انجام کارهای بعدی از او ایده بگیرند. رفته رفته از سال 1800 ، استفاده از سیکل تبرید تراکمی رایج شد.
درسال 1802 ، یک تاجر به نام توماس مور Thomas More ظرف یخی جهت خنک نگهداشتن لبنیات در طی جابجایی بین مناطق مختلف تولید و ثبت کرد. در سال 1805 الیور اوانس Oliver Evans موفق به طراحی اولین دستگاه تبرید بر پایه بخار شد. او دستگاهی ساخت که توانایی تولید یخ با یک سیکل بسته را داشت. این کار، از مهمترین تلاشها در زمینه تاریخ ساخت سردخانه صنعتی است.
در سال 1834 جیکوب پرکینز Jacob Perkins توانست گام مهمی برای تولید یخچالهای جدید بردارد. او دستگاهی ساخت که با باطری کار میکرد و در سیکلش از اتر استفاده میکرد و برای تولید یخ و خنک کردن مایعات استفاده میشد. این اولین گام در تاریخ سردخانهها برای ساخت یخچالهای جدید بود ولی به تجاریسازی نرسید.
در سال 1840 دکتر جان گوری John Gorrie ایدهای برای خنککردن محیط مطرح کرد و اعتقاد داشت که با سرما میتوان در برابر برخی بیماریها مقاوم شد. اما با توجه به شرایط آن زمان، این مسئله ممکن نشد.
دکتر گوری در زمینه سرمایش مصنوعی نیز کار کرد و موفق به ساخت ماشینی شد که کمپرسور آن با نیروی باد و آب و حیواناتی مانند اسب کار میکرد و یخ تولید میکرد و در سال 1851 آن را به ثبت رساند. با مرگ او، اختراعش به مرحله تجاریشدن نرسید ولی پایهگذار تبرید و تهویه مطبوع به شکل امروزی آن شد. در سال 1850 برای نخستین بار از آمونیاک به عنوان مبرد استفاده شد.
کارل فون لیند Carl von Linde موفق شد مبرد تبدیل شده به گاز موجود در چرخه تبرید را مایع کند و آن را به ثبت برساند (این کار خود جزئی از تکنولوژی تبرید است). تلاشهای او در این زمینه باعث ساخت ماشینی شد که از آمونیاک در سیکل تبریدش استفاده میکرد. در سال 1913 اولین یخچال خانگی توسط فرد ولف ساخته شد.
در سال 1922 بالتزار ون پلاتن و کارل مانترز یخچال و فریزی را ساختند که سیستم خنککننده آن از منبع گرما جهت تأمین انرژی خود استفاده میکرد و اختراعشان در سطح دنیا به وسیله شرکت الکترولوکس تجاریسازی شد.
در سال 1930 آلبریت انیشتین و شاگردش لئو زیلارد طرح جدیدی در زمینه تبرید معرفی کردند که یخچالی با مصرف انرژی کم و بی سر و صدا بود و سازگار با محیط زیست بود. این روش در همان سال وارد دنیای تهویه مطبوع شد و امروزه هم برای خنککردن هوای منازل و اماکن مختلف استفاده میشود. این طرح باعث تحول شگرفی در تاریخ تهویه مطبوع و تبرید شد.
تا سال 1940 برای تولید یخ از فریزرها استفاده میشد، ولی در همین سال فریزرهایی جهت استفاده در منازل برای نگهداری مواد غذایی به بازار عرضه شدند.
در طول 5 سال پس از اتمام جنگ جهانی دوم (سالهای 1945 تا 1950)، پیشرفت زیادی در زمینه تبرید و تهویه مطبوع اتفاق افتاد و یخچالها و فریزرهای پیشرفته و با شباهت بسیار زیاد به مدلهای امروزی، تولید انبوه و روانه بازار شدند.
