انواع تجهیزات موتورخانه و کارآیی هر کدام چیست؟
می توان گفت هدف تجهیزاتی که در سیستم موتورخانه به کار می روند، تهویه مطبوع و گرمایش ساختمان است که در این مسیر هر یک از اجزا وظیفه خاصی بر عهده دارند.
دیگ یا بویلر موتورخانه
دیگ یا همان بویلرها از لحاظ مقاومت کاری به 3 دسته دیگ آب گرم، آب داغ و بخار تقسیم می شوند. همچنین از نظر جنس نیز آن ها را به دو دسته چدنی و فولادی تقسیم بندی می کنند.
به طور معمول به دلیل اینکه دیگ های چدنی، مقاومت پایینی در برابر فشار دارند، از آن ها در منازل مسکونی و یا در محل هایی که به سیستم قدرتمندی نیاز ندارند، استفاده می شود. علاوه بر این مقاومت پایین این دیگ ها باعث می شود که تنها با استفاده از سیال آب گرم کار کنند.
اما دیگ های فولادی به علت مقاومت زیادی که دارند، عمدتاً در ساختمان های بزرگ مورد استفاده قرار می گیرند و بالطبع آن قیمت بالاتری هم به نسبت دیگ های چدنی دارند. این دیگ ها با توجه به مقاومت بالایی که دارند برای هر 3 نوع آب گرم، آب داغ و بخار آب قابل استفاده می باشند.
روند کار دیگ ها به این صورت است که آب پس از ورود به دیگ و داغ شدن توسط مشعل، به کمک لوله های انتقال به شوفاژها و رادیاتورها منتقل می شود. بعد از این که آب سرد شد، مجدداً به دیگ موتورخانه برمی گردد و وقتی گرم شد دوباره به سمت شوفاژ، رادیاتور، فن کویل و … حرکت می کند.
مشعل موتورخانه
مشعل وسیله ای است که در دیگ ها ایجاد حرارت کرده و سوخت آن از نوع سوخت های فسیلی، مخصوصاً بنزین، گازوئیل و گاز شهری می باشد. پر کاربردترین نوع مشعل ها، مشعل گازسوز می باشد. مشعل ها در دو نوع دمنده دار و بدون دمنده در بازار عرضه می شوند که نوع دمنده دار آن دارای بازدهی بالاتر بوده و حرارت بیشتری تولید می کند ولی نوع بدون دمنده حرارت کمتری تولید کرده و در فضاهای کوچک مورد استفاده قرار می گیرد.
مشعل موتورخانه به طور همزمان سه عامل احتراق یعنی هوا، سوخت و جرقه را با هم ایجاد کرده و سبب تولید آتش و حرارت می شود. در ضمن دمای تولیدی این بخش از موتورخانه ساختمان از 80 تا بیش از 200 درجه سانتی گراد متغیر می باشد.
با مطالعه مطلب سرویس و تنظیم مشعل موتورخانه می توانید به اطلاعات کاملی در این مورد دست پیدا کنید.
چیلر موتورخانه
چیلر یا سردکن در بخش سرمایشی موتورخانه کاربرد دارد که از این نظر نقش آن با نقش بویلر در فرآیند گرمایشی مشابه است. نحوه عملکرد آن به این شکل است که از طریق سیکل تبرید یا سرمایش، گرما را از آب گرفته و آن را خنک می کند. سپس این آب خنک به چرخه سرمایش وارد شده و از راه ترمینال های سرمایشی که در فضای داخلی ساختمان وجود دارند، دمای محیط را کاهش خواهد داد.
در چیلرهای تراکمی، فشار گاز توسط کمپرسور کاهش پیدا کرده و گازی که به کندانسور وارد می شود سرد شده و با از دست دادن حرارت به مایع تبدیل شده و به درون اپراتور وارد می شود و گرمای آب موجود در محدوده اپراتور را جذب می کند.
این رویه در چیلرهای جذبی هم به همین شکل است با این تفاوت که برای بالا بردن فشار گاز از روش دیگری استفاده می شود. این چیلرها هم مصرف انرژی کمتری دارند و هم صدای کمتری تولید می کنند. همین عامل باعث شده تا برای استفاده در موتورخانه پرطرفدارتر باشد. همچنین هزینه های تعمیر و نگهداری این بخش از تجهیزات موتورخانه به مراتب از چیلرهای تراکمی کمتر می باشد.
پمپ موتورخانه
توجه داشته باشید که آب گرم یا سرد شوفاژخانه ها تنها با کمک سیستم های انتقال آب معمولی به ترمینال های ساختمان انتقال پیدا نمی کنند، بلکه در ساختمان های 2 یا 3 طبقه که از موتورخانه مرکزی استفاده می شود، باید برای ایجاد فشار در جریان آب و انتقال آن به سمت پایانه های گرمایشی و سرمایشی در تمام طبقات صورت گیرد. لازم به ذکر است که انتخاب و طراحی پمپ آب مناسب بر اساس تعداد طبقات، ترمینال ها و متناسب با آن ها در ابعاد و ظرفیت های مختلف انجام می شود.
به عبارت دیگر وظیفه پمپ شوفاژخانه، افزایش فشار آب و کمک به گردش آب درون سیستم موتورخانه می باشد. پس در واقع آب در سیستم گردش کرده و آب گرم درون آن مشابه پمپاژ قلب به حرکت درمی آید.
منبع انبساط موتورخانه
زمانی که آب در دیگ موتورخانه حرارت دیده و گرم می شود، انبساط پیدا کرده و حجم آن افزایش پیدا می کند که در این حالت ممکن است به دلیل انبساط به وجود آمده لوله های انتقال آب دچار ترکیدگی شوند.
بنابراین برای پیشگیری از وقوع این مشکل باید منبعی برای ذخیره آب در نظر گرفت تا لوله های انتقال آب، فشار زیادی را تحمل نکنند. از طرف دیگر وقتی که آب موجود در چرخه کم می شود این منابع وظیفه دارند تا میزان مشخصی آب را به چرخه آب منتقل کنند تا گرمایش منازل با مشکلی رو به رو نشود.
لوله های انتقال دهنده
در سیستم سرمایش و گرمایش موتورخانه ها، لوله های آب سرد و گرم که به دلیل جلوگیری از هدررفت انرژی عایق شده اند، به صورت مجزا به کار می روند. لوله های مربوط به آب گرم از بویلر به سمت ترمینال های گرمایی می روند و لوله های مربوط به آب سرد نیز از بخش چیلر به ترمینال های سرمایی اتصال می یابند. پس می توان نتیجه گرفت که این لوله ها در موتورخانه وظیفه انتقال آب سرد یا گرم را بر عهده دارند.
شیرآلات
یکی از اجزای لاینفک شوفاژخانه ها، شیرآلات هستند که استفاده از آن ها سبب دوام این تاسیسات می شود. از جمله شیرآلاتی که در این سیستم استفاده می شود، می توان به شیرهای پروانه ای، کشویی، دروازه ای، سوزنی و کروی اشاره کرد که جنس اغلب آن ها نیز از چدن، آلومینیوم، برنج و پلیمر می باشد.
سختی گیر آب
اگر آب دارای عناصر کلسیم و منیزیم باشد، گفته می شود که آب دارای سختی است. این عناصر در موتورخانه ساختمان رسوب می کنند و کم کم سبب گرفتگی لوله ها، ورودی ها و خروجی های تجهیزات موتورخانه می شوند. طبیعتاً علاوه بر پاکسازی این تجهیزات که هزینه زیادی دارد، گرفتگی لوله ها هم باعث ایجاد خطر برای سیستم می شود و شما مجبور می شوید که هر چند وقت یک بار لوله ها را تعویض نمایید و یا موتورخانه را تعمیر نمایید.
برای جلوگیری از ایجاد این رسوبات لازم است که از سختی گیر آب کمک بگیرید تا بتوانید این املاح را از آب بگیرید و اجازه ندهید که لوله ها دچار رسوب گرفتگی شوند.
رادیاتور
رادیاتور دستگاهی است که هدایت و انتشار گرمایش در داخل ساختمان ها را بر عهده دارد و حرارت خود را از آب گرم تامین می کند. این دستگاه در انواع مختلفی از جمله رادیاتور آلومینیومی، پنلی، فولادی و برقی در بازار عرضه می شود.
ترموستات
برای تنظیم دمای آب از ترموستات استفاده می شود. وظیفه آن به این شکل است که اگر دمای آب از حد مشخصی بالاتر بود، مشعل را خاموش می کند و از این طریق دما را ثابت نگه می دارد تا دیگ موتورخانه نترکد.
هوازدا یا دی اریتور
در موتورخانه های بزرگ بر خلاف موتورخانه های کوچک از هوازدا برای گرفتن اکسیژن، کربن دی اکسید و گازهای حل شده در آب استفاده می شود. این گازهای محلول در آب به خصوص اکسیژن سبب خوردگی یا زنگ زدگی شدید بخش های مختلف تاسیسات موتورخانه می شوند.
ترمینال های گرما یا سرما
به وسیله ای که کار انتقال انرژی آب سرد یا گرم به محیط داخلی ساختمان را انجام می دهد، ترمینال گرمایشی یا سرمایشی می گویند. از جمله این ترمینال ها می توان به رادیاتور و فن کویل اشاره کرد که با توجه به آبی که به درون آن ها وارد می شود، نقش گرمایشی و سرمایشی خود را ایفا می کنند.
مخزن کندانس
آب کندانس در نتیجه میعان انرژی بخار آب تجهیزات موتورخانه تولید می شود. وظیفه اصلی که مخزن کندانس بازی می کند این است که در مواقعی که آب سیستم موتورخانه قطع می شود، آب ذخیره خود را دوباره به چرخه دیگ بخار اضافه می کند. استفاده از این مخازن سبب صرفه جویی در مصرف انرژی، آب و فاضلاب شده و آلودگی هوا را نیز کاهش می دهد.
سیستم کنترل هوشمند
امروزه در سیستم های سرمایشی و گرمایشی جدید از این سیستم کنترل هوشمند استفاده می کنند تا به جای این که مجبور باشند آن را به صورت دستی روشن و خاموش نموده و یا تنظیم کنند، از طریق این حسگرها و عملگرها این کار را انجام دهند. مثلاً بویلر می تواند یک عملگر باشد و مشعل آن از طریق فرمان سیستم پردازش مرکزی روشن و خاموش شود.
